Giriş
PROGRAM GELİŞTİRME[size]
Program Geliştirme, belli bir işi yapan bilgisayar programının üretilmesidir. Program üretilmesi daha önce hazırlanan verilerin belirli komutlar sayesinde bilgisayara verilerek istenilen sonuçların alınmasıdır.Program geliştirme, yapılacak programın tasarımını, bir bilgisayar dili ile kodlanması ve bakımını kapsar.
Problem çözümlerinde izlenecek adımların hazırlanmasına algoritma denir. Bir problemin birden fazla çözüm yolu(algoritması) olabilir. Problemin çözümüne en uygun algoritma seçilir. En uygun algoritmanın seçilebilmesi için konunun iyi bilinmesi gerekmektedir.
Karışık problemler parçalara bölünerek her birinin çözümü ayrı ayrı yapılır. Problem, algoritması hazırlandıktan sonra seçilen programlama dili kuralları ile kodlanarak programa dönüştürülür.
Bilgisayar programı hazırlamada izlenecek adımlar:
1-Problemin analizi ve Programın algoritmasının hazırlanması
2-Gerekirse algoritmanın akış diyagramlarının hazırlanması
3-Algoritmanın programlama dilinde kodlanması
4-Hatalardan ayıklama ve programın çalıştırılması
5-Amaç programa dönüştürülmesi belgeleme ve sonuçların alınması
PROGRAM HAZIRLAMA VE BASAMAKLARI
Program, belirli bir işi bilgisayara yaptırabilmek için bir araya getirilmiş komutlar topluluğudur. Diğer deyişle program, bilgilerin işlenmesini ve istenilen sonuçların üretilmesini sağlar.
Bilgisayarın en önemli özelliklerinden birisi programlanabilir olmasıdır. Programlama, bir işi yapmak için gerekli işlemlerin mantıksal sırasının belirtilmesidir. Bilgisayar programlama ise, ihtiyaç duyulan problemin çözüm yönteminin bir dizi mantıksal komutlarla ve uygun bir programlama diliyle kodlanması ile gerçekleşir. Oluşturulan program, üretilen bilginin nerede olduğunu, kullanılacak mantığı , sonuca ulaşma esnasında yapılacak hesaplamaları ve sonuçların dış dünyaya verilme biçimini içermelidir.
Problemin Analizi ve Algoritma
Bu aşamada öncelikle problemin bilgisayarla çözüm yöntemleri tespit edilip, çözüm için en iyi yöntem belirlenir. Daha sonra işlenecek veriler, bilgilerin mevcut biçimi, çıktıların elde edilmesi için bilgilerin nasıl işlenmesi gerektiği ve ihtiyaç duyulan çıktı biçimlerine karar verilir ve algoritması hazırlanır. Algoritma ; eldeki verilerden istenilene ulaşma yöntemi diğer deyişle problemin çözümü için izlenecek yolun tanımıdır.
ALGORİTMA GELİŞTİRME
Bir programın analizi sırasında, programın daha rahat yazılmasını sağlamak için yapılacak işlemlerin sıra ile yazılmasına algoritma denir.
Programı yapılacak bir problemin değişik çözüm yolları olabilir. Bu problemin algoritması hazırlanırken en kısa ve en az karmaşık olanı seçilmelidir. Algoritma yazılımında uyulacak kurallar genel olarak;
§ Problemin çözümünü baştan sona doğru ve tam olarak anlatmalıdır.
§ Anlatım kısa ve açık formüller halinde yazılmalıdır.
§ Problemin sonucu belirgin ve benzer problemler için geçerli olmalıdır.
Algoritma normal cümlelerle madde madde (satır numarası) yazılır. Bu maddelerde algoritmayı belirgin hale getiren (anlaşılmasını kolaylaştıran) bazı kelimeler kullanılır.
Bunlar;
OKU: Veri girmek için kullanılır.
YAZ : Verilerin yazdırılması için kullanılır.
GİT : İstenilen satıra dallanmak için kullanılır.
EĞER < Şart > İSE: Verilen şarta göre işlem yapmak için kullanılır.
Örnek 3 : Girilen üç sayı arasından en büyük sayıyı bulan ve en büyük sayıyı yazdıran algoritma.
Değişkenler; Sayı1: Birinci sayı
Sayı2: İkinci sayı
Sayı3: Üçüncü sayı
EB : En büyük sayı
5 BAŞLA
10 OKU sayı1,sayı2,sayı3
20 EB=sayı1
30 EĞER sayı2>EB İSE EB=sayı2
40 EĞER sayı3>EB İSE EB=sayı3
50 YAZ EB
60 DUR
AKIŞ DİYAGRAMLARI
Akış Diyagramları, bir probleme ait algoritmanın şemalarla (diyagramlarla) gösterilmesidir. Akış Diyagramları üzerinde veriler için yapılacak işlemler, daha iyi gösterilir ve kontroller daha iyi ifade edilir.
Akış diyagramları (Flowchart) programdaki düşünceler akışını gösterir. İş akış şemalarının gösterimi ile ilgili standart semboller vardır.
Pascalın Dil Yapısı
PASCAL PROGRAMLAMA DİLİ YAPISIProgram üç ana bölümden oluşur.
1. Program İsmi
2. Tanımlama Bloğu
3. Ana Program Bloğu
Pascalın en önemli özelliklerinde birisi de yapısal bir programlama dili olmasıdır. Bu programınızı yazarken size maksimum esneklik sağlar. Aynı zamanda yazdığınız program parçalarını problemsiz bir şekilde birleştirmenizi de sağlar.
Her pascal programının ana kodu mutlaka bir BEGIN deyimi ile başlar ve END. deyimi ile biter. (End den sonra nokta olduğuna dikkatinizi çekerim. Pascal derleyicisi için bu tüm programın bittiği yer anlamına gelir.) Eğer program içerisinde aynı blok içerisinde işlem görmesini istediğiniz kodlarınız varsa bunları bir BEGIN - END bloğu içerisine alırsınız. Fakat bu sefer END’den sonra noktalı virgül (

kullanmalısınız.
Bir Pascal programının genel yapısı aşağıdaki gibidir.
Program (* Program başlığı. Buraya yazacaklarınızın programa bir etlisi olmaz *) --> Program İsmi
Uses (* Kullanılacak harici kütüphaneleri belirler*)
Sifre = 'Hasan'
Zil = #7;
Type (Tip): Özel tanımlı tiplerin belirtildiği bloktur.
Label (Etiket): Program Akışının değiştirileceği atlama adımlarının tanımlandığı bloktur. Yapısal programcılar tarafından az kullanılır.
Var (Değişken): Programda kullanılacak değişkenlerin tanımlandığı bloktur.
Temel Veri Tipleri Veri tipi (data type), değişken veya sabitin tuttığu verinin tipini belirtmektedir. Programda kullanılan veriler genellikle aşağıdaki altı veri tipinden birine aittir:
· Tamsayı (integer)
· Gerçel Sayı (real)
· Karakter (character)
· Karakter dizisi (string)
· Boolean
Programda kullanılan sabitlerin bildirimi ise const kısmında yapılır. Sabit ismi ile değeri arasında '=' sembolü kullanılır. Sabitin veri tipi atanan değere bağlı olarak derleyici tarafından tespit edilir.
Sabit ve Değişken KurallarıSabit ve Değişkenleri Tanımlarken Uyulması Gerekli Kurallar:
Sayı ile başlamazlar ( 1a: integer; tanımlaması yanlıştır).
İki sözcük arasında boşluk bırakılmaz.
Türkçe karakter kullanılmaz (Ç ç Ö ö Ü ü Ğ ğ İ ı Ş ş Ç ç).
Özel işaretler kullanılmaz ( ; : , . ' " + - * / - ? = .........)
Turbo Pascal'ın ayrılmış sözcüklerinden herhangi birisi değişken ya da değişken ismi olmaz.
Alt çizgi ( _ ) ile başlayabilir.
Sabit Tanımlamalarına Örnekler: Değişken Tanımlamalarına Örnekler:
Const Var
Pi_Sayisi = 3.1415; Yas : shortint;
Bu_yil = 1999; BOY : byte;
Tarih = '29/10/11999'; SAYI : integer;
iSim = 'Hasan'; BuyukSayi : longint;
SOYAD = 'Vural'; Para : real;
YAS =20; Pi : real;
Mesaj = 'Devam etmek için bir tuşa basınız... '; Sayac : word;
Avagadro_Sayisi = 6.02E23; Nufus : single;
Cosinus_45_derece = 0.7071067; sayi2 : double;
TelefonNumarasi = '3434343'; Yeni : byte;
Veri TipleriİŞARETSİZ TAM SAYI VERİLER:
0 ile + ∞ arasında yer alan bütün tam sayıların oluşturduğu kümeye işaretsiz tam sayılar denir.
Bir sayıyı bilgisayarda ifade edebilmek için o sayının 0 ile 1’lerden oluşan bir yapıya dönüştürülmesi gerekir. Bu işlem gerçekleştirilmeden sayının bilgisayarın hafızasına yerleştirilmesi mümkün değildir.
Onluk Tabandaki Bir Sayının İkilik Tabanda İfade Edilmesi:
Onluk tabanda verilen bir sayıyı ikilik tabana çevirmek için sürekli ikiye bölme işlemine tabi tutmak gerekir , işlem sonuçta bir elde edilinceye kadar devam eder. Bölme işlemleri sonucunda kalan olarak elde edilen bütün değerler ; en son elde edilen kalan değerden başlanarak ilk elde edilen kalan değere doğru sırayla yazılarak ifade edilir.
Giriş Çıkış Komutları
GİRİŞ / ÇIKIŞ DEYİMLERİGiriş/çıkış deyimleri bilgisayarın ana belleği ile çevre aygıtlar arasında bilgi transferi yaparlar.
Read-Readln
Pascal 'da okuma işlemi için kullanılan komutlar READ ve READLN olup genel kullanım yapısı şu şekildedir;
Read(A1,A2,A3,...,An)
ReadLn(A1,A2,A3,...,An)
Read ile Readln arasındaki fark: Read, okuma işlemi tamamlandıktan sonra aynı satırda kalınmasını, Readln ise yeni bir satıra gelinmesini sağlar. Bir Pascal programı içerisinde bu iki komutun kullanımı aşağıdaki program parçasında verilmiştir.
Var
s,a,n:real;
......
begin
Read(s,a,n)
end.
Okunacak değerlerin düzeni; 12.45 43.543 62.12
Write lnPascal programlama dilinde yazma işlemi için WRITE ve WRITELN komutları kullanılmaktadır. Bu komutların genel kullanım yapısı şu şekildedir;
Write(A1,A2,A3,...,An)
Writeln(A1,A2,A3,...,An)
İki kullanım şekli arasındaki fark, Read ile Readln arasındaki fark gibidir.
Var
s,a,n:integer;
begin Programın çalıştırılmasıyla elde edilen sonuç; 395 olacaktır.
s:=3;a:=9;n:=5;
Write(s); Write(a); Write(n);
end.
3
Aynı değişkenleri Writeln ile yazdırdığımızda; 9
5 olur.
gibi...